1. Gurlan gurşaw
(1) Sowuk ammary gurmazdan öň, ulanyjy sowuk ammaryň poluny 200-250 mm aşaklatmaly we poluny taýýarlamaly;
(2) Her bir sowuk ammaryň aşagynda drenaj pollarynyň drenajlary we kondensat çykaryş turbalary galdyrylmaly. Doňduryjyda drenaj pollarynyň drenajy ýok we kondensat çykaryş turbalary sowuk ammaryň daşynda ýerleşmeli;
(3) Pes temperatura saklaýan ammar üçin pol ýyladyş simlerini çekmek gerek bolýar we biri başga birine ulanmaga taýýar bolýar. Ýyladyş simleri ýere çekilenden soň, pol izolýasiýa gatlagyny takmynan 2 mm irki gorag bilen goýmak mümkin. Sowuk ammaryň ýerleşýän pol iň aşaky gat bolsa, pes temperatura saklaýan ammaryň polunda ýyladyş simlerini ulanmak bolmaz.
2. Ýylylyk izolýasiýa tagtasy
Izolaýsiýa tagtasy milli standarta laýyk gelmeli we Tehniki gözegçilik býurosynyň synag hasabatyna eýe bolmaly.
2.1 Izolýasiýa materialy
Ýylylyk izolýasiýa materialy üçin poliuretan köpük kompozit ýylylyk izolýasiýa tagtasy ulanylmaly, iki tarapy hem plastmassa püskürdilen polat plastinka ýa-da poslamaýan polat plastinka bilen, azyndan 100 mm galyňlykda bolmaly. Izolýasiýa materialy ot çydamly we CFC-lerden azat. Işleýişini gowulandyrmak üçin belli bir derejede berkidiji materiallary goşmaga rugsat berilýär, ýöne ol ýylylyk izolýasiýa işleýişini peseldip bilmez.
2.2 Izolizirlenen panel daşky örtügi
(1) Içki we daşky paneller reňkli polat plitalardan ýasalýar.
(2) Reňkli polat plitalaryň örtük gatlagy zäherli däl, yssyz, korroziýa garşy çydamly we halkara azyk gigiýenasy standartlaryna laýyk gelmelidir.
2.3 Yssylyk goragynyň umumy iş talaplary
(1) Ýylylyk izolýasiýa tagtasynyň gurnama birleşme ýüzünde açyk ýylylyk izolýasiýa materialynyň bolmagyna rugsat berilmeýär we birleşme ýüzünde 1,5 mm-den uly konweksligi bolan kemçilikler bolmaly däl.
(2) Ýylylyk izolýasiýa tagtasynyň ýüzi tekiz we tekiz saklanmaly, şeýle hem egrilikler, dyrnaklar, böwüsler ýa-da deň däl kemçilikler bolmaly däl.
(3) Mehaniki berkligini ýokarlandyrmak üçin ýylylyk izolýasiýa tagtasynyň içinde güýçlendirme çärelerini geçirmäge rugsat berilýär, ýöne ýylylyk izolýasiýa täsirini azaltmaga rugsat berilmeýär.
(4) Ýylylyk izolýasiýa tagtasynyň daş-töweregindäki material ýylylyk izolýasiýa materialy bilen birmeňzeş ýokary dykyzlykly gaty material bolmaly we ýokary ýylylyk geçirijiligi bolan beýleki materiallara rugsat berilmeýär.
(5) Ýylylyk izolýasiýa diwar panelleri bilen topragyň arasyndaky birleşmelerde sowuk köprüleriň döremeginiň öňüni almak üçin çäreler görülmelidir.
(6) Ýylylyk izolýasiýa plitalarynyň arasyndaky birikmeler aýna ýelimi ýa-da başga zäherli däl maddalar bilen möhürlenmeli, üýtgeşik ysly bolmaly däl, zyýanly maddalaryň uçujylygy bolmaly däl, iýmit gigiýenasynyň talaplaryna laýyk gelmeli we gowy möhürleme ukyby bolmaly.
(7) Ýylylyk izolýasiýa panelleriniň arasyndaky birleşdiriji gurluş birleşmeleriň arasyndaky basyşy we birleşmeleriň berk birikmegini üpjün etmelidir.
2.4 Yssylyk goragyny gurnamak üçin talaplar
Ambar tagtasy bilen ammar tagtasynyň arasyndaky tikiş gowy möhürlenmelidir, iki ammar tagtasynyň arasyndaky birleşme 1,5 mm-den az bolmaly we gurluş berk we ygtybarly bolmaly. Saklama korpusyny birleşdirenden soň, ammar tagtasynyň ähli birleşmeleri üznüksiz we birmeňzeş germetik bilen örtülmelidir. Dürli birleşmeleriň kese-kesiş gurluşlary aşakda beýan edilýär.
2.5 Kitaphana tagtasyny birleşdirmegiň shematiki diagrammasy
Damyň uzynlygy 4 metrden geçende ýa-da sowuk ammaryň damy ýüklenende, sowuk ammaryň damy galdyrylmaly. Boltyň ýerleşýän ýeri kitaphana plitasynyň orta nokadynda saýlanmaly. Kitaphana plitasyna täsir edýän güýji mümkin boldugyça deňleşdirmek üçin, suratda görkezilişi ýaly, alýumin lehimli burçly polat ýa-da kömelek gapak ulanylmaly.
2.6 Saklanylýan ýylylyk izolýasiýa plitalarynyň birleşmeleri üçin möhürleme talaplary
(1) Diwar tagtasynyň we ýeriň arasyndaky birleşýän ýerindeki ýylylyk izolýasiýa materialynyň poldaky ýylylyk izolýasiýa materialy bilen berk baglanyşyklydygyna, ygtybarly möhürlenmegine we çyglyga garşy işlenilmegine göz ýetirmeli.
(2) Eger ýylylyk izolýasiýa plitalarynyň birleşmeleri ýerinde guýmak we köpürtmek arkaly möhürlenip we ýelmeşdirilen bolsa, ilki bilen, iki ýylylyk izolýasiýa plitasynyň ýylylyk izolýasiýa materiallarynyň biri-birine berk ýelmeşdirilip bilinjekdigine göz ýetiriň, soňra boşluklary aradan aýyrmak we izolýasiýanyň berk ýelmeşdirilmegini üpjün etmek üçin birleşme ýüzüni deň ýelmeşdirmek üçin ýelmeşdiriji lenta ulanyň.
(3) Ýylylyk izolýasiýa tagtasynyň öz birleşmesindäki möhürleýji material garrama garşy, korroziýa garşy, zäherli däl, üýtgeşik ysly bolmaly däl, zyýanly maddalaryň uçujylygy bolmaly däl, iýmit gigiýenasynyň talaplaryna laýyk gelmeli we gowy möhürleýji häsiýete eýe bolmaly. Tikişdäki möhürleýji material tikişdäki möhürleýji materialyň berk we deň bolmagyny üpjün etmek üçin süýşürilmeli ýa-da ýerinden çykarylmaly däl.
(4) Eger ýylylyk izolýasiýa panelleriniň birleşmelerini möhürlemek üçin möhürleýji lenta ulanylýan bolsa, birleşme ölçegi 3 mm-den uly bolmaly däl.
(5) Saklama korpusyny düzýän ýylylyk izolýasiýa panelleri onuň beýikligi boýunça, gorizontal orta birleşmelersiz bitewi bolmaly.
(6) Sowuk ammaryň polunyň izolýasiýa gatlagynyň galyňlygy ≥ 100 mm bolmaly.
(7) Saklaýyş korpusynyň üçeginiň göteriji nokadynyň gurluşy üçin "sowuk köpri" täsirini azaltmak üçin çäreler görülmeli we göteriji nokadyň deşikleri möhürlenmelidir.
(8) Ambar tagtasyna birikdirilen göteriji nokadyň materialynyň ýylylyk geçirijiligi kiçi bolmaly we ammaryň içki ýüzi hem şol materialdan ýasalan gapak bilen örtülmeli.
3. Taýýar sowuk ammar gapylaryna bolan talaplar
1) Taýýar sowuk ammar üç görnüşli gapylar bilen enjamlaşdyrylan: menteşeli gapy, awtomatiki bir taraply süýşýän gapy we bir taraply süýşýän gapy.
2) Sowuk ammar gapysynyň galyňlygy, ýüz gatlagy we ýylylyk izolýasiýasynyň talaplary ammar paneliniňki bilen birmeňzeşdir we gapynyň çarçuwasynyň we gapysynyň gurluşy sowuk köprülere eýe bolmaly däl.
3) Gapylaryň möhüriniň doňmagynyň öňüni almak üçin ähli pes temperaturaly sowuk ammar gapylarynyň çarçuwalaryna elektrik gyzdyryjy ýa-da orta derejeli gyzdyryjy enjamlar goýulmaly. Elektrik gyzdyryjy ulanylanda, elektrik gyzdyryjy gorag enjamlary we howpsuzlyk çäreleri göz öňünde tutulmalydyr.
4) Kiçi sowadyjylaryň we doňduryjylaryň gapylary el bilen işleýän gapdaldan asylýan gapylardyr. Gapynyň ýüzüniň ýylylyk izolýasiýa paneliniň ýüzü bilen birmeňzeş bolmagy talap edilýär. Gapynyň tutawaçynda we gapynyň gurluşynda "sowuk köpri" bolmaly däl we gapynyň açylmagy 90 gradusdan ýokary bolmaly.
5) Sowuk ammaryň gapysy gapynyň gulpy bilen üpjün edilen we gapynyň gulpunyň howpsuz açyş funksiýasy bar.
6) Ähli ammar gapylary açmak we ýapmak üçin çeýe we ýeňil bolmaly. Gapy çarçuwasynyň we gapynyň özüniň möhürleýji tegelek tekizligi tekiz we tekiz bolmaly, şeýle hem dyrnaklamaga we sürtülmäge sebäp boljak egri ýa-da açyk bolan egrilikler, burmalar ýa-da wint uçlary bolmaly däl. Ony gapy çarçuwasynyň perimetrine birikdirip bolýar.
4. Kitaphana aksesuarlary
1) Saklama tagtasynyň aşaky ýüzüniň doňmagynyň we deformasiýasynyň öňüni almak üçin pes temperaturaly sowuk ammar (saklama temperaturasy <-5°C = elektrik gyzdyryjy antifriz enjamy we awtomatiki temperatura gözegçilik enjamy ýeriň aşagynda enjamlaşdyrylmalydyr).
2) Ambar çyglylyga we partlamaga çydamly fluoresans yşyklandyryş bilen üpjün edilen, olar -25°C temperaturada adaty ýagdaýda işläp bilýär. Abajur çyglylyga çydamly, korroziýa garşy, kislota garşy we şelge garşy bolmaly. Ambardaky yşyklandyryşyň intensiwligi harytlaryň girişi, çykyşy we saklanyşy üçin talaplara laýyk gelmeli we ýeriň yşyklandyrylyşy 200 lýuksdan ýokary bolmaly.
3) Sowuk ammardaky ähli enjamlar we enjamlar korroziýa we poslama garşy işleme bilen işlenmeli, ýöne örtügiň zäherli däldigine, iýmiti hapalamaýandygyna, özboluşly ysly däldigine, arassalamak aňsatdygyna, bakteriýalaryň köpelmegi aňsat däldigine we iýmit gigiýenasynyň talaplaryna laýyk gelýändigine göz ýetirmeli.
4) Turba geçirijileriniň deşikleri möhürlenmeli, çyglyga çydamly we ýylylyk izolýasiýaly bolmaly, şeýle hem ýüzi tekiz bolmaly.
5) Pes temperaturaly sowuk ammarda saklama korpusynyň basyş tapawudynyň we temperaturanyň birden üýtgemegi sebäpli saklama korpusynyň deformasiýasynyň öňüni almak we aradan aýyrmak üçin basyş deňleşdiriji enjamy bolmaly.
6) Sowuk ammaryň daşyndaky geçelge boýunça çaknyşma garşy enjamlar gurnalmaly. Ambaryň gapysynyň içine pes temperatura çydamly açyk plastik perde gurnalmaly.
7) Temperatura görkezijisi ammaryň gapysynyň golaýynda gurnalmaly.
8) Sowuk ammary arassalanýan wagty hapa suwlaryň çykarylyp bilinmegi üçin, sowadyjy ammarda drenaž turbasy bolmaly.
5. Esasy materiallary we aksessuarlary saýlamak üçin standartlar
Ähli materiallar milli standartlara laýyk gelmeli we laýyklyk sertifikatyna we Tehniki gözegçilik býurosynyň synag hasabatyna eýe bolmaly.
Howa sowadyjylary we turbalary gurnamak standartlary
1. Sowadyjyny gurnamak
1) Howa sowadyjysynyň gurnama ýeri ammaryň gapysyndan uzakda, diwaryň ortasynda bolmaly we gurnalandan soň howa sowadyjysy gorizontal ýagdaýda saklanmaly;
2) Howa sowadyjy damda galdyrylýar we sowuk köprüleriň emele gelmeginiň öňüni almak üçin onuň berkidilmegi ýörite neýlon boltlar (material neýlon 66) bilen berkidilmelidir;
3) Howa sowadyjyny berkitmek üçin boltlar ulanylanda, ammar tagtasynyň ýük göteriji meýdanyny köpeltmek, ammar tagtasynyň deformasiýasynyň öňüni almak we sowuk köprüleriň emele gelmeginiň öňüni almak üçin üçegiň ýokarsyna uzynlygy 100 mm-den uly we galyňlygy 5 mm-den uly bolan dörtburç agaç bloklary oturtmak gerek bolýar;
4) Howa sowadyjysy bilen arka diwaryň arasyndaky aralyk 300-500 mm ýa-da howa sowadyjysyny öndüriji tarapyndan berlen ölçege laýyklykda;
5) Howa sowadyjysynyň daşaryk öwüsmegini üpjün etmek üçin howa sowadyjysynyň ýeliň ugruny üýtgedip bolmaýar;
6) Sowuk ammar ereýän wagty, ereýän wagty gyzgyn howanyň ammara üflenmeginiň öňüni almak üçin wentylýatoryň motoryny aýyrmaly;
7) Sowuk saklaýjynyň ýükleme beýikligi howa sowadyjysynyň aşagyndan azyndan 30 sm pes bolmaly.
2. Sowadyjy turba geçirijisiniň gurnalmagy
1) Giňeldiş klapanyny gurnalanda, temperatura duýujy paket gorizontal howa gaýtaryjy turbanyň ýokarky bölegine berkidilmeli we yzyna gaýdýan howa turbasy bilen gowy gatnaşykda bolmaly. Saklaýyş temperaturasynyň temperatura duýujy bukja täsir etmezligi üçin yzyna gaýdýan howa turbasynyň daşky tarapy izolýasiýa edilmelidir;
2) Howa sowadyjysynyň howa gaýtaryjy turbasy ammardan çykmazdan öň, göteriji turbanyň aşagynda ýag gaýtaryjy egri gurnalmaly;
3) Sowadyjy gaýtadan işleýän otag we sowadyjy saklama ýa-da orta temperaturadaky şkaf bir birligi paýlaşanda, sowadyjy gaýtadan işleýän otagyň yzyna gaýdýan howa geçirijisi beýleki sowadyjy saklama ýa-da orta temperaturadaky şkaflaryň geçirijilerine birikdirilmezden öň, buglanýan basyşy düzgünleşdirýän klapan gurnalmaly;
4) Her bir sowuk ammarda howa gaýtaryjy turbada we suwuklyk üpjünçilik turbasynda işe girizmegi we tehniki hyzmat etmegi ýeňilleşdirmek üçin garaşsyz şar klapanlary gurnalmalydyr.
Beýleki turba geçirijileriniň saýlanmagy, kebşirlenmegi, goýulmagy, berkidilmegi we ýylylygy tygşytlamak işleri “Sowadyjy turba geçirijileriniň inženerçilik materiallary, gurluşygy we barlag standartlarynda” görkezilen standartlara laýyklykda amala aşyrylmalydyr.
3. Drenaj turbasyny gurnamak
1) Ambaryň içinden geçýän suw akdyryjy turba mümkin boldugyça gysga bolmaly; ammaryň daşyndan geçýän suw akdyryjy turba çaknyşmalaryň öňüni almak we daşky görnüşine täsir etmek üçin sowuk ammaryň arka tarapynda ýa-da gapdalynda göze ilmeýän ýerde çekilmeli;
2) Sowadyjy wentylýatoryň suw akdyryjy turbasy sowuk ammaryň daşyna tarap belli bir eňňitlige eýe bolmaly, şeýdip ereýän suw sowuk ammardan rahatlyk bilen çykyp biler;
3) Iş temperaturasy 5°C-den pes bolan sowuk ammar üçin ammardaky suw akdyryjy turba izolýasiýa turbasy bilen üpjün edilmelidir (diwar galyňlygy 25 mm-den ýokary);
4) Doňduryjynyň suw akdyryş turbasyna gyzdyryjy sim gurnalmaly;
5) Ambaryň daşyndaky birleşdiriji turba suw akdyryjy duzak bilen enjamlaşdyrylmaly we ammaryň daşyndaky köp mukdarda gyzgyn howanyň sowuk ammara girmeginiň öňüni almak üçin turbada belli bir suwuklyk möhürlenmesi üpjün edilmelidir;
6) Suw akdyryjy turbanyň hapa bolmagynyň we dykylmagynyň öňüni almak üçin, her bir sowuk ammarda suwy eremek üçin aýratyn pol akdyryjysy bolmaly (sowadyjy ammar ammaryň içine gurnalyp bilner, doňduryjy bolsa daşarda gurnalmaly).
4. Beýleki inženerçilik standartlary
Maşyn otagynyň ýerleşýän ýeriniň gurluşygy, howa geçirijiligi, enjamyň berkidilmegi we ş.m. "Esasy inženerçilik üçin gurluşyk we barlag standartlaryna" berk laýyklykda amala aşyrylmalydyr.
Sowuk ammaryň elektrik inženerçilik gurluşy “Elektrik inženerçilik gurluşy we barlag standartlaryna” laýyklykda amala aşyrylmalydyr.
5. Sowuk ammaryň ýüküniň hasaplanmagy
Sowuk ammaryň takyk ýüki hasaplama programma üpjünçiligine laýyklykda hasaplanmalydyr. Köp ulanylýan programma üpjünçiligine Wittboxnp 4.12, Crs.exe we ş.m. girýär. Eger azyk saklamagy, azyk saklamagyň temperaturasy, saklamagyň möhleti, gapylaryň açylmagynyň sany we operatorlaryň sany ýaly faktorlar kesgitlenip bilinmese, çaklamak üçin aşakdaky usullar ulanylyp bilner:
5.1 Sowadyjylaryň we doňduryjylaryň sowadyjy ýüki her kub metr üçin W0=75W/m3 görnüşinde hasaplanýar we aşakdaky düzediş faktorlaryna köpeldilýär.
1) Eger V (sowadyjy ammaryň göwrümi) < 30 m3 bolsa, gapylary has ýygy açylýan sowuk ammar üçin köpeltme koeffisiýenti A=1.2
2) Eger 30 m3≤V<100 m3 bolsa, gapysy ýygy-ýygydan açylýan sowuk ammar, köpeltme koeffisiýenti A=1.1
3) Eger V≥100 m3 bolsa, gapysy ýygy-ýygydan açylýan sowuk ammar, köpeltme koeffisiýenti A=1.0
4) Eger ol ýeke-täk sowuk saklaýyş bolsa, köpeltme koeffisiýenti B=1.1, beýleki B=1
Soňky sowadyş ýüki W=A*B*W0*göwrüm
5.2 Işlenişiň arasyndaky ýük deňleşdirmesi
Açyk gaýtadan işleýän otaglar üçin, her kub metr üçin W0=100W/m3 hasaplaň we aşakdaky düzediş koeffisiýentlerine köpeldiň.
Ýapyk gaýtadan işleýän otag üçin, her kub metr üçin W0=80W/m3 görä hasaplaň we aşakdaky düzediş koeffisiýentine köpeldiň.
1) Eger V (gaýtadan işleniş otagynyň göwrümi) < 50 m3 bolsa, A = 1.1 faktoryna köpeldiň
2) Eger V≥50 m3 bolsa, köpeltmek koeffisiýenti A=1.0
Soňky sowadyjy ýük W=A*W0*göwrüm
5.3 Adaty ýagdaýlarda, gaýtadan işleýän otagda we sowuk ammarda sowadyjy wentylýatoryň ganatlarynyň arasyndaky aralyk 3-5 mm, doňduryjydaky sowadyjy wentylýatoryň ganatlarynyň arasyndaky aralyk bolsa 6-8 mm.
5.4 Saýlanan sowadyjy enjamyň sowadyjy kuwwaty ≥ sowuk saklama ýüki/0.85 bolmaly we degişli bugarma temperaturasy howa sowadyjynyň bugarma temperaturasyndan 2-3°C pes bolmaly (garşylyk ýitgisini göz öňünde tutmaly).
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 30-njy ýanwary
