Sowadyjy, şeýle hem sowadyjy hökmünde belli, sowadyjy ulgamda işleýän maddadyr. Häzirki wagtda sowadyjy hökmünde ulanylyp bilinýän 80-den gowrak madda bar. Iň köp ýaýran sowadyjylar Freon (şol sanda: R22, R134a, R407c, R410a, R32 we ş.m.), ammiak (NH3), suw (H2O), uglerod dioksidi (CO2), az sanly uglewodorodlar (meselem: R290, R600a).
Sowadyjy maddalaryň global daşky gurşawa täsir görkezijilerine esasan şunlar girýär: ozon gatlagynyň ýok bolmak mümkinçiligi (ODP) we global ýylylyk mümkinçiligi (GWP); daşky gurşawa täsirinden başga-da, sowadyjy maddalar adamlaryň janyny we emlägini goramak üçin kabul ederlikli howpsuzlyga hem eýe bolmalydyr.
ODP Ozonynyň ýok bolmagynyň mümkinçiligi: Atmosferadaky hlorftoruglerodlaryň ozon gatlagyny ýok etmek ukybyny görkezýär. Baha näçe kiçi bolsa, sowadyjynyň daşky gurşaw häsiýetnamalary şonça gowy bolýar. ODP gymmatlyklary 0,05-den az ýa-da deň bolan sowadyjylar häzirki derejelere esaslanyp kabul ederlikli hasaplanýar.
GWP Ählumumy ýylylyk potensialy: Parnik gazlarynyň zyňyndylarynyň howa täsiriniň görkezijisi, belli bir wagtyň içinde (20 ýyl, 100 ýyl, 500 ýyl) belli bir parnik gazynyň parnik täsiriniň şol bir täsirli CO2 hiline gabat gelýändigini görkezýär, CO2. GWP=1.0. Adatça GWP-ni 100 ýyla esaslanyp hasaplaň, GWP100 hökmünde bellenilýär, “Monreal protokoly” we “Kioto protokoly” ikisi hem GWP100 ulanýar.
1. Sowadyjy maddalaryň klassifikasiýa
GB/T 7778-2017-e laýyklykda, sowadyjy maddalaryň howpsuzlygy 8 kategoriýa bölünýär, ýagny: A1, A2L, A2, A3, B1, B2L, B2, B3, olaryň arasynda A1 iň howpsuz, B3 bolsa iň howplydyr.
Umumy sowadyjy maddalaryň howpsuzlyk derejeleri aşakdaky ýaly:
A1 görnüşi: R11, R12, R13, R113, R114, R115, R116, R22, R124, R23, R125, R134a,, R236fa, R218, RC318, R401a, R401b, R402a, R402b, R403a, R403b, R404a, R407a, R407b, R407c, R407d, R408a, R409a, R410a, R417a, R422d, R500, R501, R502, R507a, R508a, R508b, R509a, R513a, R744
A2 görnüşi: R142b, R152a, R406a, R411a, R411b, R412a, R413a, R415b, R418a, R419a, R512a
A2L kategoriýasy: R143a, R32, R1234yf, R1234ze (E)
A3 synp: R290, R600, R600a, R601a, R1270, RE170, R510a, R511a
B1 kategoriýasy: R123, R245fa
B2L kategoriýasy: R717
Standart atmosfera basyşynda (100kPa) sowadyjynyň buharlanma temperaturasyna görä, ony şeýle bölmek bolýar: ýokary temperaturaly sowadyjy, orta temperaturaly sowadyjy we pes temperaturaly sowadyjy.
Pes basyşly ýokary temperaturaly sowadyjy: buharlanma temperaturasy 0°C-den ýokary, kondensasiýa basyşy bolsa 29.41995×104Pa-dan pes. Bu sowadyjylar howa kondisioner ulgamlarynda merkezden gaçyryjy sowadyjy kompressorlarda ulanmak üçin amatlydyr.
Orta basyşly orta temperatura sowadyjy: orta basyşly orta temperatura sowadyjy: bugarma temperaturasy -50 ~ 0°C, kondensasiýa basyşy (196.113 ~ 29.41995) × 104Pa. Bu görnüşli sowadyjy, adatça, adaty bir basyşly kompressiýa we iki basyşly kompressiýa porşenli sowadyjy ulgamlarynda ulanylýar.
Ýokary basyşly we pes temperaturaly sowadyjy: ýokary basyşly we pes temperaturaly sowadyjy: buharlanma temperaturasy -50°C-den pes, kondensasiýa basyşy bolsa 196.133 × 104Pa-dan ýokary. Bu görnüşli sowadyjy kaskad sowadyjy enjamynyň pes temperaturaly bölegi ýa-da -70°C-den aşak pes temperaturaly enjam üçin amatlydyr.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 28-nji dekabry
